Determinanten van omgekeerd integreren

De rol van de professional in omgekeerd integratie

E. Venema¹, MSc. Onder begeleiding van Prof. Dr. C. Vlaskamp¹ en Prof. Dr. S. Otten² 

¹ Afdeling orthopedagogiek, Rijksuniversiteit Groningen

² Instituut voor Sociale Weerbaarheid, Rijksuniversiteit Groningen

Sinds de jaren 60 van de vorige eeuw is er een verschuiving bezig van de segregatie van mensen met een verstandelijke beperking naar integratie van deze personen binnen de maatschappij. Landen verschillen echter in de mate waarin deze ontwikkeling is toegepast of uitgevoerd. In bijvoorbeeld Amerika, Scandinavië en Groot Brittannië zijn alle instituten gesloten en personen met verstandelijke beperkingen (fysiek) geïntegreerd binnen de maatschappij in kleinschalige woonvormen. In landen zoals Nederland, zijn veel mensen met een verstandelijke beperking geïntegreerd in woonwijken, maar verschillende instituten zijn ook nog blijven bestaan. Degenen die over het algemeen in de instituten blijven wonen zijn mensen met een ernstige verstandelijke en meervoudige beperking en mensen met een verstandelijke beperking en gedrags- en/of psychiatrische problematiek.

Verschillende instellingen wilden, met aanmoediging van de overheid, alle mensen met een verstandelijke beperking deel laten nemen aan de samenleving dus ook de mensen met een ernstige verstandelijke en meervoudige beperking en mensen met een verstandelijke beperking en gedrags- en of psychiatrische problematiek. In Nederland is daarom op verschillende plaatsen een nieuwe vorm van integratie ingevoerd, namelijk de omgekeerde integratie. Hierbij worden bestaande instituten omgevormd tot een woonwijk. Mensen zonder een verstandelijke beperking komen wonen op het voormalig instellingsterrein waar mensen met een verstandelijke beperking al wonen.

Omgekeerde integratie
De mensen met een verstandelijke beperking hoeven op deze manier niet te verhuizen en houden dezelfde huisgenoten en over het algemeen ook dezelfde begeleiders. De mensen die er komen wonen, kiezen er bewust voor om op een terrein te gaan wonen waar de meerderheid van de mensen een verstandelijke beperking heeft. Te verwachten valt dat hierdoor mensen met een verstandelijke beperking meer geaccepteerd worden en de mensen zonder een verstandelijke beperking een open houding hebben naar de mensen met een verstandelijke beperking. De mogelijkheid tot ‘’echte’’ deelname aan de samenleving door de persoon met de verstandelijke beperking lijkt hierdoor vergemakkelijkt te worden. Er is echter nog maar weinig onderzoek gedaan naar het proces van omgekeerde integratie. Het is niet bekend wat omgekeerde integratie voor effect heeft bij mensen met een ernstige verstandelijke en meervoudige beperking en bij mensen met een verstandelijke beperking en gedrags- en/of psychiatrische problematiek.

Onderzoek
Het huidige onderzoek richt zich specifiek op de rol van zorgprofessionals. Uit verschillende onderzoeken is namelijk gebleken dat de kwaliteit van de professionals voor een belangrijk deel bepaalt in hoeverre mensen met een verstandelijke beperking integreren in de maatschappij. Deze rol van professionals wordt ook wel als ‘a key determinant of outcome’ beschreven. Omgekeerde integratie vraagt veel van de professionals werkzaam met mensen met een ernstige verstandelijke en meervoudige beperking of met mensen met een verstandelijke beperking en gedrags- en/of psychiatrische problematiek. Deze doelgroepen hebben veel begeleiding nodig en zijn grotendeels afhankelijk van de begeleiding in bijvoorbeeld het contact maken met de omgeving.

In het huidige onderzoek wordt inzichtelijk gemaakt welke competenties professionals nodig hebben om in een setting met omgekeerde integratie te kunnen werken. Ook wordt in beeld gebracht welke situaties een uitdaging vormen voor de professionals. Ten slotte wordt onderzocht welke determinanten (attitude, sociale norm, competenties, identiteit en metaperceptie) invloed hebben op het functioneren van de professional in de omgeving van omgekeerde integratie. Speelt bijvoorbeeld de attitude van de professional ten aanzien van omgekeerde integratie mee of heeft de sociale norm volgens de professionals, met andere woorden, wat de professionals denken dat anderen (omwonenden en verwanten) vinden van omgekeerde integratie, invloed. De andere determinanten die onderzocht worden zijn de competenties, de identiteit en de metaperceptie van de professionals (wat de professionals denken dat anderen van hen en hun werk vinden).

Locatie Talant
Het onderzoek vindt plaats op een locatie van Talant waar sprake is van omgekeerde integratie en wordt uitgevoerd door de afdeling orthopedagogiek van de Rijksuniversiteit Groningen in samenwerking met Talant en met het Instituut voor Sociale Weerbaarheid van de Rijksuniversiteit Groningen. Het project zal in mei 2014 afgerond zijn. In het eerste deel van het onderzoek zijn 78 begeleiders, over het algemeen werkzaam met mensen met een ernstige verstandelijke en meervoudige beperking of werkzaam met mensen met een verstandelijke beperking en gedrags- en/of psychiatrische problematiek, geïnterviewd. Ook 25 omwonenden en 25 verwanten zijn geïnterviewd om hun mening over en ervaring met omgekeerde integratie in beeld te krijgen. In het tweede deel van het onderzoek zal er een vragenlijst afgenomen worden bij begeleiders werkzaam in verschillende setting, namelijk setting met omgekeerde integratie, setting met integratie en een intramurale setting.

 

Steun het Platform EMG en word ook donateur!